Ocalmy Zabytek

Witamy Państwa na stronie, która powstała po to, aby ocalić przed zagładą cenny zabytek, jaki bez wątpienia stanowi willa rodziny Grünebergów. W związku z planowaną budową Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju (SST) ten niezwykły i jedyny w swoim rodzaju obiekt ma zostać zburzony. Tę zaskakującą decyzję podjęły władze miasta Szczecina przy aprobacie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Od tej decyzji, do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie, odwołała się rodzina Kępińskich (współwłaścicieli willi). Ministerstwo po rozpatrzeniu sprawy uchyliło w całości decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o niewpisaniu willi Grünebergów do rejestru zabytków, ponieważ decyzja ta została wydana z naruszeniem dwóch artykułów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (kopia pisma z Ministerstwa znajduje się w dziale Dokumentacja).
Wojewódzki konserwator zabytków Ewa Stanecka powiedziała, jak donosi „Gazeta Wyborcza” z dnia 30 lipca 2010 r., że ponowna opinia powinna zostać wydana nie później niż do listopada.

Pragniemy podkreślić, że nie jesteśmy przeciwnikami budowy SST, ale zwolennikami mądrego, racjonalnego projektu, który rozwiązałby problemy komunikacyjne miasta z zachowaniem dla przyszłych pokoleń jego historycznego dziedzictwa i substancji zabytkowej.
Jeżeli mają Państwo podobne zdanie, jeżeli uważają Państwo, że stylowa willa znanego na całym świecie budowniczego organów zasługuje na istnienie, nadal prosimy o wysłanie listu czy maila na adres:

Zachodniopomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie,
Pani Ewa Stanecka
ul. Kuśnierska 14a
70-536 Szczecin
sekretariat@wkz.szczecin.pl

oraz do wiadomości Komisji Europejskiej:

Herrn Charlie Grant
Generaldirektion für Regionalpolitik
Rechtsfragen und Verfahren
B-1049 Bruksela
Belgia
E-Mail: REGIO-CHAP@ec.europa.eu
Aktenzeichen: CHAP(2010)02227-Polen

a także:

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Minister Bogdan Zdrojewski
Krakowskie Przedmieście 15/17
Warszawa 00-071
Tel.: +48 22 42 10 100
Fax: +48 22 42 10 131
Email: minister@mkidn.gov.pl

Głos Państwa w tej sprawie jest bardzo ważny, dlatego prosimy o wsparcie. Prosimy także o przesłanie nam kopii listu Państwa na adres: ocalmy_zabytek@interia.eu
Bez wyraźnej zgody Państwa, nie będziemy publikować kopii waszego listu na naszej stronie.
Mogą skorzystać Państwo z przygotowanego przez nas wzorca listu, umieszczonego w Nawigacji.

Willa, którą pragniemy ocalić, znajduje się w Szczecinie, w dzielnicy Zdroje, przy ul. Batalionów Chłopskich 61. Przed wojną była własnością Grünebergów, znanej na skalę światową, rodziny budowniczych organów. Jej dorobek sięga paru pokoleń, od drugiej połowy wieku XVIII, aż po II wojnę światową. Jak można przeczytać na serwisie gruneberg.info: "Organy przez nią wykonane, znajdują się w kościołach i salach koncertowych środkowej Europy, jak i innych krajów. Najwięcej z nich znajduje się na terenach północno- zachodniej Polski, co czyni z nas naturalnych spadkobierców spuścizn tej firmy".
Organy w kościele św. Trójcy w Lipawie (Łotwa), przebudowane przez Barnima Grüneberga w 1885 roku, uważa się do dzisiaj za największe organy z mechaniczną trakturą na świecie. W 1893 roku Fryderyk Wilhelm, książe Meklemburgii-Strelitz, przyznał Barnimowi Grüneberg tytuł Nadwornego Budowniczego Organów Jego Królewskiej Wysokości. To właśnie tu, w Szczecinie, Barnim Grüneberg miał swój warsztat organmistrzowski. Więcej informacji o rodzinie Grünebergów znajdą Państwo na tej stronie w Nawigacji pod hasłem Historia Grünebergów.

Willa, o której ocalenie walczymy, jest warta zachowania nie tylko ze względu na niezwykłą historię sławnego rodu, ale również dlatego, że jest to bardzo ciekawe rozwiązanie architektoniczne.

Budynek stanowi część kompleksu fabryki Grünebergów, który powstał w latach 1905 - 1912. Zamieszczony tu obrazek - logo z firmowego papieru firmy - przedstawia właśnie teren fabryki z tego okresu. Z kompleksu fabrycznego ocalał jedynie dom, widoczny na ilustracji po lewej stronie. To właśnie willa Grünebergów. Budynek nie zmienił się praktycznie do dnia dzisiejszego i jest dobrze zachowanym przykładem architektury wczesnego modernizmu. W środku zaskakuje wyjątkowo piękną stolarką. W Galerii na naszej stronie można obejrzeć zdjęcia przedstawiające elewacje i wnętrza willi. Natomiast pod hasłem Dokumentacja znajdują się opinie dotyczące budynku wykonane przez dwóch niezależnych ekspertów z Warszawy i Poznania. Obydwaj eksperci są zgodni, że obiekt spełnia wszystkie kryteria, aby trafić do rejestru zabytków.

Przy planowaniu tzw. Szczecińskiego Szybkiego Tramwaju podjęto decyzję o wyburzeniu willi Grünebergów, a Urząd Konserwatora Zabytków w 2004 roku to zatwierdził. Bulwersujący jest tu przede wszystkim fakt, że konserwator dokonał tego bez należytego rozpoznania obiektu, który w ten sposób po prostu przeoczono. Dopiero interwencja obecnych właścicieli willi, państwa Kępińskich, zwróciła uwagę władz konserwatorskich, o jak wartościowy zabytek tu chodzi.

Obecnie zarówno władze miasta Szczecina, jak i Wojewódzki Konserwator Zabytków w Szczecinie zamiast tę błędną decyzję zrewidować i poprawić projekt, chcą brnąć dalej w ten absurdalny pomysł, tłumacząc opinii publicznej, że budowa linii tramwajowej jest wyższym celem społecznym niż zachowanie willi Grünebergów. Według władz miasta podstawowym argumentem jest fakt, że korekta projektu SST, która uratowałaby willę od wyburzenia, spowoduje opóźnienie w realizacji inwestycji o około dwa lata, co może skutkować utratą dotacji unijnych. Pod hasłem Dokumentacja znajdą Państwo m.in. plany SST oraz decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

W całej tej sprawie zadziwia postawa Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który zamiast bronić willi Grünebergów, stanowiącej na naszym terenie dziedzictwo kulturowe - jak zauważa jeden z ekspertów o wymiarze uniwersalnym, staje w obronie projektu komunikacyjnego o charakterze lokalnym, przygotowywanego bardzo szybko i bez dokładnego rozpoznania w terenie.

Tak samo jak ekspert z Warszawy, pan Michał Paweł Smoktunowicz, uważamy, że jest jeszcze czas, aby poprawić projekt i uratować cenny zabytek. Warto to zrobić, nawet gdyby realizacja inwestycji opóźniła się o dwa lata, tym bardziej, że dotacji europejskich nie utracimy, jeśli o to odpowiednio zadbamy. Podobnego zdania są również niemieccy eksperci, którzy swoje opinie kierują do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie. Kopie tych pism znajdą Państwo na naszej stronie pod hasłem Dokumentacja

W swoim liście do Ministerstwa Kultury w Warszawie dr. Felix Friedrich (Prezydent Stowarzyszenia Gottfrieda Silbermanna, znanego budowniczego organów z okresu baroku z Saksonii) pisze między innymi, że takich miejsc i obiektów jak willa Grünebergów w Europie jest niewiele, dlatego ocalenie tego zabytku jest niezmiernie ważne przede wszystkim dla spuścizny kulturowej regionu Szczecina.

Trzeba tu również zaznaczyć, że o ile w Polsce, w Szczecinie, o nazwisku Grüneberg wiele osób usłyszało dzięki kontrowersyjnemu projektowi SST, o tyle wśród miłośników muzyki organowej na całym świecie ta rodzina budowniczych organów jest powszechnie znana. W samych tylko Niemczech środowisko miłośników muzyki organowej liczy kilkanaście tysięcy osób i jest poruszone decyzją władz Szczecina o wyburzeniu willi. W czerwcu, w czasopiśmie "Ars Organi", już się ukazał na ten temat artykuł.

Władze Miasta Szczecina już się skompromitowały. Nie pozwólmy jednak, aby pochopne decyzje władz Miasta Szczecina ośmieszyły również nas w oczach innych - tych, którzy potrafią dbać o legaty historii.